संस्कृतं - द्वितीयसत्रम् | Class 7 (Sanskrit)

'संस्कृतं सप्तमकक्ष्यायाः (द्वितीयसत्रम्)' नामकं पुस्तकं सप्तमकक्ष्यायाः छात्राणां कृते संस्कृतभाषायाः अध्ययने अतीव महत्त्वपूर्णं सहायकं च साधनम् अस्ति। एतत् पुस्तकं न केवलं संस्कृतज्ञानं वर्धयति अपितु विद्यार्थिनां नैतिकं चारित्रिकं च विकासं साधयति। अस्मिन् पुस्तके विविधाः विषयाः सुन्दरतया समाहिताः सन्ति, ये छात्राणां अध्ययनस्य आवश्यकानां विषयाणां विषये विस्तृतं ज्ञानं प्रदास्यन्ति।

पुस्तकस्य मुख्यविषयेषु पञ्च मनोहाराः प्रहेलिकाः सन्ति, यथा 'वृक्षाग्रवासी न च पक्षीराजः', याः छात्राणां विचारशक्तिं वर्धयन्ति तथा मनोरञ्जनं ददति। वार्तालापः इति पाठः भावेश-चेतनयोः मध्ये भोजनविषयकं दैनन्दिनसंवादं प्रस्तौति, येन छात्राः व्यावहारिकसंस्कृतभाषणस्य अभ्यासम् कर्तुं शक्नुवन्ति। सुभाषितानि तथा सूक्तयः इति पाठौ अनेकैः प्रेरणादायकैः नीतिवचनैः परिपूर्णौ स्तः, यथा 'उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि' तथा 'जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी', यानि सदाचारं, पुरुषार्थं, जीवनोपयोगीनि मूल्यानि च शिक्षयन्ति, येन शिक्षायाम् नैतिक चित्तवृत्तिं वर्धते।

'धरा गुर्जरी' इति कविता गुजरातप्रदेशस्य महिमां वर्णयति, यत्र कालिकादेव्याः, अम्बादेव्याः, कृष्णस्य च स्मरणं कृतम् अस्ति, तथा नर्मदा, सूर्यतनया (तापी), साबरमती इव पवित्राणां नदीनां महत्त्वं प्रतिपादितम् अस्ति। 'योजकः तत्र दुर्लभः' इति कथायाम् उष्ट्रस्य माध्यमेन सर्वेषां जीवानां विशिष्टगुणान् प्रतिपादितं अस्ति, यः छात्रेषु गुणग्राहकतां वर्धयति। 'विज्ञानस्य चमत्काराः' इति पाठः आधुनिकयुगस्य वैज्ञानिकोपकरणानां परिचयं ददाति, यथा भ्रमणभाषः, सङ्गणकम्, विमानम् च, येन विद्यार्थिनः आधुनिकविश्वस्य महत्त्वं अवगच्छन्ति तथा आधुनिकविषयाणां ज्ञानं प्राप्नुवन्ति। एवं एतत् पुस्तकं छात्राणां समग्रशैक्षणिकविकासाय संस्कृतज्ञानवृद्धये च परमोपयोगि अस्ति।